Trong các dự án xây dựng tại Việt Nam, tranh chấp thanh toán trong xây dựng thường là “điểm đứt gãy” khiến dòng tiền bị đình trệ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả kinh tế. Khi các mốc tiến độ không được chứng nhận hoặc phát sinh công việc không được xử lý dứt điểm, áp lực tài chính sẽ dồn lên cả nhà thầu lẫn chủ đầu tư.

1. Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tranh chấp thanh toán trong xây dựng

Tranh chấp thường không nằm ở việc “đã làm hay chưa”, mà ở việc “đã đáp ứng điều kiện thanh toán theo hợp đồng hay chưa”:

• Chậm chứng nhận: Tư vấn giám sát hoặc chủ đầu tư từ chối chứng nhận khối lượng do bất đồng về tiêu chuẩn chất lượng.

• Phát sinh công việc: Công việc đã thực hiện nhưng chưa được ký duyệt chính thức, dẫn đến rủi ro không được định giá.

• Khấu trừ không rõ ràng: Các khoản phạt chậm tiến độ hoặc chi phí sửa chữa khiếm khuyết thường gây tranh cãi về căn cứ tính toán.

• Cấu trúc hợp đồng phức tạp: Cơ chế thanh toán phụ thuộc vào tầng nấc (thầu chính – thầu phụ) tạo ra rủi ro dây chuyền khi một mắt xích bị chậm tiến độ.

2. Các biện pháp pháp lý dành cho nhà thầu

Khi đối mặt với việc bị giữ lại thanh toán, nhà thầu cần hành động quyết liệt nhưng thận trọng:

• Thông báo chính thức: Mọi yêu cầu thanh toán phải kèm hồ sơ đầy đủ, tuân thủ chặt chẽ thời hạn trong hợp đồng.

• Bảo vệ quyền tạm ngừng: Nếu hợp đồng và pháp luật cho phép, nhà thầu có quyền tạm ngừng công việc. Tuy nhiên, hành động này cần được cân nhắc kỹ để tránh bị “phản đòn” ngược lại là vi phạm tiến độ.

• Lưu giữ hồ sơ (Documentation): Nhật ký công trường, biên bản nghiệm thu trung gian và email trao đổi là “chứng cứ vàng” tại Tòa án hoặc Trọng tài.

3. Vai trò của Trọng tài và Tòa án

Khi thương lượng không thành, việc lựa chọn cơ quan tài phán là yếu tố quyết định:

• Trọng tài (VIAC): Ưu tiên cho các dự án lớn, có yếu tố nước ngoài nhờ tính chuyên môn hóa, bảo mật và khả năng thi hành phán quyết theo Công ước New York.

• Tòa án: Phù hợp cho các vụ việc tranh chấp trong nước, cần sự can thiệp mạnh mẽ để phong tỏa tài sản hoặc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

4. Chiến lược phòng ngừa rủi ro cho doanh nghiệp

Để tránh rơi vào tranh chấp tốn kém, các bên cần:

• Soạn thảo hợp đồng chi tiết: Định nghĩa rõ thế nào là chi phí đào tạo, tiêu chuẩn nghiệm thu và quy trình xử lý phát sinh.

• Quy trình nghiệm thu: Thiết lập cơ chế xác nhận khối lượng định kỳ, tránh dồn ứ đến giai đoạn quyết toán cuối cùng.

• Tư vấn pháp lý sớm: Đánh giá vị thế pháp lý ngay khi xuất hiện dấu hiệu tranh chấp để đưa ra các phương án đàm phán có lợi.

óm lại, tranh chấp thanh toán trong xây dựng là rủi ro hiện hữu mà mọi doanh nghiệp cần dự phòng từ khâu soạn thảo hợp đồng.

Đối tác pháp lý tin cậy: Việt Luật Group

Việc giải quyết tranh chấp xây dựng đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về cả kỹ thuật công trình lẫn hệ thống pháp luật Việt Nam. Việt Luật Group – đơn vị được tín nhiệm – tự hào đồng hành cùng các dự án xây dựng lớn với:

• Tư vấn xử lý tranh chấp thanh toán, phát sinh công việc và khiếu nại nhà thầu.

• Đại diện tố tụng tại Tòa án và Trọng tài thương mại.

• Hỗ trợ chiến lược đàm phán, bảo vệ quyền lợi dòng tiền cho doanh nghiệp.

👉 Doanh nghiệp của bạn đang bị “om” vốn trong các dự án xây dựng? Liên hệ ngay với đội ngũ  của Việt Luật Group  để được hỗ trợ tư vấn chiến lược thu hồi thanh toán tối ưu!