“Tôi có thắc mắc về việc phân chia tài sản chung và nợ chung khi ly hôn. Cụ thể, khi vợ chồng ra tòa ly hôn, những khoản nợ do một người vay mượn trong thời kỳ hôn nhân nhưng người kia không hề hay biết thì có tính là nợ chung không?

Tài sản đứng tên riêng một người có phải chia đôi không?” — Đây là câu hỏi thực tế của chị Mỹ Linh (trú tại Quy Nhơn, Bình Định) cũng là nỗi trăn trở của rất nhiều khách hàng khi tìm đến sự hỗ trợ pháp lý của Việt Luật Group.

Khi quyết định chấm dứt quan hệ hôn nhân, bên cạnh việc giải quyết tình cảm và tranh chấp quyền nuôi con, vấn đề phân chia tài sản khi ly hôn và xử lý các nghĩa vụ tài chính luôn là tâm điểm của những tranh chấp căng thẳng.

Bài viết chuyên sâu này của Việt Luật Group sẽ giải mã tường tận các quy định pháp luật dựa trên Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, đồng thời kết hợp kinh nghiệm từ các vụ án ly hôn đơn phương để giúp bạn nắm vững nguyên tắc pháp lý và bảo vệ tối đa quyền lợi của mình khi tiến hành khởi kiện tại Tòa án.

1. Xác định phân chia tài sản chung và nợ chung khi ly hôn

Để tiến hành phân chia tài sản khi ly hôn một cách công bằng trong các vụ việc ly hôn đơn phương, bước đầu tiên và quan trọng nhất là phải bóc tách rõ ràng khối tài sản thuộc về cá nhân hay thuộc sở hữu chung của vợ chồng:

• Tài sản riêng: Căn cứ theo Điều 59 và Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản riêng bao gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng (khác với các khối tài sản phát sinh từ tranh chấp thừa kế họ tộc), được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được phục vụ nhu cầu thiết yếu của mỗi người và tài sản khác mà pháp luật quy định là tài sản riêng. Tài sản riêng thuộc quyền sở hữu của người đó, không đưa vào khối tài sản chung để chia (trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung).

• Tài sản chung: Bao gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và những thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân; quyền sử dụng đất mà vợ chồng có được sau khi kết hôn. Đối với tài sản đứng tên riêng một người nhưng được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân bằng nguồn lực chung, Tòa án sẽ xem xét bản chất nguồn gốc tài sản thay vì chỉ dựa vào tên trên giấy chứng nhận. Trong giai đoạn này, sự tư vấn từ một luật sư ly hôn giàu kinh nghiệm là rất cần thiết để thu thập chứng cứ chứng minh nguồn gốc tài sản.

2. Nguyên tắc pháp lý xác định và phân chia tài sản chung và nợ chung khi ly hôn

Khi các bên không thể tự thỏa thuận và phải nhờ đến sự can thiệp thông qua con đường khởi kiện tại Tòa án, Hội đồng xét xử sẽ áp dụng các nguyên tắc pháp lý chuẩn mực để phân chia tài sản khi ly hôn:

• Nguyên tắc chia đôi và các yếu tố điều chỉnh: Về nguyên tắc, tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố quan trọng như: hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng; công sức đóng góp của từng bên vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung (lao động trong gia đình được coi như lao động có thu nhập); bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động, tạo thu nhập; lỗi của mỗi bên vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.

• Quyền lợi của bên yếu thế: Người vợ, con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động sẽ được xem xét ưu tiên bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con và chia tài sản.

3. Quy định mới nhất về xử lý chia tài sản khi ly hôn 

Một trong những vấn đề phức tạp và dễ phát sinh tranh chấp nhất trong các vụ án ly hôn đơn phương chính là việc xác định các khoản nợ trong thời kỳ hôn nhân. Từ thực tiễn giải quyết các vụ án và nội dung các bản án liên quan, việc xác định nợ chung tuân theo các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Nghĩa vụ tài chính chung (Nợ chung): Theo quy định tại Điều 60 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, quyền, nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người thứ ba vẫn được đảm bảo khi ly hôn. Nợ chung bao gồm nghĩa vụ do vợ chồng cùng nhau thỏa thuận, nghĩa vụ do một bên thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình, hoặc phát sinh từ việc kinh doanh chung phục vụ đời sống gia đình. Cả hai vợ chồng có trách nhiệm liên đới trả các khoản nợ này.

• Xử lý khoản nợ do một bên tự vay mượn (Góc nhìn từ thực tiễn án lệ):

  • Trường hợp một bên vay nợ nhưng bên kia không biết, không đồng ý và khoản tiền vay không được sử dụng vào mục đích phục vụ nhu cầu thiết yếu của gia đình hay tạo lập tài sản chung, Tòa án qua các bản án thực tế thường tuyên bố đây là nghĩa vụ tài sản riêng của cá nhân người vay.

  • Ngược lại, nếu người vay chứng minh được khoản tiền đó đã được đưa vào đầu tư, chi tiêu chung cho gia đình, vợ chồng vẫn phải cùng liên đới chịu trách nhiệm trả nợ. Do đó, sự hỗ trợ từ luật sư ly hôn đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc thu thập chứng cứ, bảo vệ bạn khỏi việc phải gánh chịu những khoản nợ mập mờ từ phía đối phương trong quá trình khởi kiện tại Tòa án.

4. Trình tự và thủ tục pháp lý giải quyết tại Tòa án

Khi các bên không đạt được tiếng nói chung, quy trình giải quyết thông qua con đường khởi kiện tại Tòa án diễn ra theo các bước sau:

• Bước 1: Nộp đơn khởi kiện

  • Nguyên đơn nộp bộ hồ sơ khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc (kèm theo yêu cầu chia tài sản chung, nợ chung và giải quyết tranh chấp quyền nuôi con nếu có).

• Bước 2: Thụ lý và định giá tài sản

  • Tòa án thụ lý vụ án, yêu cầu các bên khai báo chi tiết danh mục tài sản, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, kê khai các khoản nợ và tiến hành thủ tục trưng cầu định giá tài sản (đối với bất động sản, xe ô tô, doanh nghiệp) để phục vụ cho việc phân chia tài sản khi ly hôn.

• Bước 3: Phiên hòa giải và xét xử sơ thẩm

  • Tòa án tiến hành hòa giải để các bên tự thỏa thuận về tỷ lệ phân chia tài sản, nghĩa vụ trả nợ và quyền nuôi dưỡng con cái. Trường hợp hòa giải không thành, Tòa án sẽ đưa vụ án ra xét xử công khai và ra bản án quyết định tỷ lệ phân chia cụ thể.

💡 Lời khuyên từ Việt Luật Group

Việc giải quyết phân chia tài sản khi ly hôn, giải quyết tranh chấp quyền nuôi con hay các vấn đề liên quan đến tranh chấp thừa kế trong gia đình đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về hệ thống pháp luật dân sự. Khi vướng mắc vào các tranh chấp phức tạp, sự đồng hành của đội ngũ luật sư ly hôn giàu kinh nghiệm là chiếc chìa khóa giúp bạn bảo vệ trọn vẹn quyền lợi.

Nếu bạn đang cần tư vấn hoặc chuẩn bị hồ sơ khởi kiện tại Tòa án tại Quy Nhơn, Bình Định hay Gia Lai, hãy liên hệ ngay với Việt Luật Group để được hỗ trợ luật sư chuyên sâu, bảo mật và hiệu quả nhất!