Việc thực hiện chấm dứt hợp đồng lao động và sa thải trái pháp luật là hành vi có thể dẫn đến rủi ro pháp lý nghiêm trọng, thậm chí là trách nhiệm hình sự đối với cá nhân người sử dụng lao động.

Nhiều doanh nghiệp thường lầm tưởng rằng các tranh chấp liên quan đến sa thải nhân sự chỉ dừng lại ở việc bồi thường tiền lương hay trợ cấp thôi việc. Tuy nhiên, nếu hành vi sa thải là trái pháp luật và xuất phát từ động cơ trục lợi cá nhân, người sử dụng lao động có thể đối mặt với trách nhiệm hình sự.

1. Sa thải trái pháp luật có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Theo Bộ luật Hình sự Việt Nam, người sử dụng lao động sa thải nhân viên trái pháp luật vì mục đích tư lợi hoặc động cơ không chính đáng sẽ chịu các hình phạt nghiêm khắc:

• Phạt tiền: Lên đến 200 triệu đồng.

• Phạt cải tạo không giam giữ: Đến 1 năm.

• Phạt tù: Từ 3 tháng đến 3 năm.

Lưu ý quan trọng: Hiện nay, trách nhiệm hình sự này áp dụng đối với cá nhân (người đại diện pháp luật, trưởng phòng Nhân sự, người ký quyết định sa thải) chứ không áp dụng đối với pháp nhân (công ty).

2. Chiến lược ngăn ngừa rủi ro hình sự cho doanh nghiệp

Để tránh rơi vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan” về mặt pháp lý, doanh nghiệp nên thực hiện:

• Thiết lập Nội quy lao động chặt chẽ: Đây là cơ sở pháp lý cao nhất để chấm dứt hợp đồng. Nội quy cần toàn diện, tuân thủ đúng quy định của Bộ luật Lao động.

• Đào tạo đội ngũ HR: Nhân sự phụ trách cần hiểu rõ quy trình chấm dứt hợp đồng phức tạp để tránh sai sót về thủ tục (báo trước, họp kỷ luật, trình tự sa thải).

• Ưu tiên thỏa thuận chấm dứt: Nếu không đủ căn cứ sa thải, hãy cân nhắc đàm phán một gói bồi thường hợp lý. Đây là phương án “an toàn” và ôn hòa nhất để bảo vệ uy tín doanh nghiệp.

• Cẩn trọng với nhóm đối tượng đặc biệt: Tránh sa thải nhân viên đang trong hoàn cảnh dễ bị tổn thương như phụ nữ mang thai, nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi… thay vào đó hãy tìm giải pháp thỏa thuận.

3. Các “bẫy” hình sự khác trong quan hệ lao động

Ngoài việc sa thải trái pháp luật, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các hành vi có thể dẫn đến phạt tù hoặc phạt tiền hàng tỷ đồng:

• Vi phạm nghĩa vụ bảo hiểm xã hội: Có thể bị phạt tiền đến 3 tỷ đồng hoặc phạt tù đến 7 năm.

• Sử dụng lao động dưới 16 tuổi trái quy định: Nếu gây tổn hại sức khỏe, tính mạng người lao động, có thể đối mặt với án tù lên đến 12 năm.

• Cưỡng bức lao động: Sử dụng vũ lực, đe dọa hoặc ép buộc người lao động làm việc trái ý muốn có thể dẫn đến mức án phạt tù lên đến 12 năm.

Đồng hành cùng Việt Luật Group

Việc xử lý các tình huống nhân sự nhạy cảm đòi hỏi sự tư vấn chính xác từ các Luật sư chuyên nghiệp để đảm bảo doanh nghiệp luôn đứng ở vị thế “an toàn” về mặt pháp lý.

Việt Luật Group – đơn vị uy tín được đánh giá cao – hỗ trợ doanh nghiệp:

• Rà soát Nội quy lao động và các hợp đồng nhân sự.

• Tư vấn quy trình kỷ luật, sa thải theo đúng pháp luật Việt Nam.

• Đại diện pháp lý trong các tranh chấp lao động và xử lý khủng hoảng nhân sự.

👉 Doanh nghiệp của bạn đang cần rà soát quy trình chấm dứt hợp đồng an toàn? Liên hệ ngay với đội ngũ Luật sư Việt Luật Group để được hỗ trợ tư vấn lộ trình quản trị rủi ro tối ưu!